Batáns de Servia ( Lousame).

IMG_20170803_171528
Manta do batán

Na casa do Regho, propiedade da familia Cés, sempre houbo batán “ xa o meu bisabuelo, José Cés Cés trataba niso,…fundou a marca de Telares de Servia”.

O batán deixou de funcionar aló polo ano 56 “ antes da minicentral que fixeron no ano 20 o batán andaba todo o ano. Despois quedou sin aghua e batía solo no inverno. Para non mover o batán de sitio, como fixeron cos muiños do lughar, e compensar a perda, dábanlle unha pagha ao meu abuelo”.

Seguir lendo “Batáns de Servia ( Lousame).”

Advertisements

Tecidos para os animais

arriba pequeniñas, arriba… veña miñas bonitas,……reinas da miña casa,…ala”  faláballe a Sra. Argentina ás vacas subindo co carro cargado de herba pola Costiña. Ela fiaba palabras para o seu gando, pero non só palabras se teceron para cubrir os animais.

En Galiza teceuse para as persoas, para as casas ….pero tamén para os animais. E non por iso son tecidos mais pobres ou menos coloridos ou con deseños mais simples.

IMG_20160818_121444
Detalle dunha alforxa

Seguir lendo “Tecidos para os animais”

A tecedeira valente

Muta merda é o que teño, muta merda,….que ensinar pouco” ,foron as primeiras palabras que escoitamos de boca da Sra.Delia.  As que seguiron de rabia cara a clase política por permitir que o seu monte e o seu pobo estean arruinados.  Ela, con 86 anos, manifesta que xa non vai ter oportunidade de dicirlles catro palabras, nin de queimar vivo a mais de un  “miren,… neste pueblo había dous magotes de 400 ovellas, e unha cabrada de 700 cabras, collíase pan, sementábase liño,….e hoxe ver este noso monte arruinado,….”.

img_6406
Colcha de repaso de la e liño

Seguir lendo “A tecedeira valente”

Mandiles de mostra

“ Aínda eu acordo a miña sogra ir con el á misa á cabeza cando me eu casei”

Monterroso. Agosto 2016. Informante de 74 anos.

 

Urdime Liño dun cabo ou algodón
Trama Lá dun cabo negra /Levantado: estambre de lá vermella, verde, azul e amarela.
Ancho 145-150cm. (dous panos encanados á man con costura de incruste)
Acabado Sen bater
Densidade Urdido de 5 a 6 fíos/cm. Trama 14-16 fíos/cm
Ligamento Pano chan con efecto de trama. Decoración de levantado na mostra.

 

O picote é un tecido denso, quente e practicamente impermeable. Cando a choiva o molla aínda tupe máis, e os mandiles de botar ao lombo -lellos, leras, leñas,…- poden andar á auga un día enteiro sen que os pase.

 

BATÁN/PISÓN/FOLÓN

Os batáns son uns enxeños hidráulicos nos que unha roda movida por unha corrente da auga acciona uns mazos de madeira que moven e golpean o tecido mollado, coa finalidade de que éste empane e se volva máis compacto “ este ven de moi  vello. Seica o fixeran os frades do mosteiro”.

 En Galiza, na actualidade, consérvanse xa en moi pouco lugares: Mezonzo (Vilasantar), Oa (Trazo), Mosquetín (Vimianzo) , Folgoso (Xermade), Alfoz,…se ben xa ningún deles está en condicións de traballar e os que foron restaurados, moi ao noso pesar, só se dedican a un fin turístico. Ata mediados do século pasado traballaron tamén en Raigada (Manzaneda), Fornelos de Filloás (Viana do Bolo), Golán (A Laracha), Verdes (Coristanco)…

Seguir lendo “BATÁN/PISÓN/FOLÓN”

A penda

Quen pasou as súas horas no monte coas vacas, a carón do lume no inverno, ás tardiñas ao pé da porta……. labrando tan fermosa peza? Foi agasallo para unha namorada, para unha irmá, unha nai, unha veciña….? O que si é ben seguro é que a penda conta do cariño co que foi feita e nela  labráronse  mensaxes segredas coa punta da navalla e dun corazón afiado.

img_20160817_171647

Seguir lendo “A penda”

As tecedeiras do Añón

img_20161029_100656

 Eran veciñas, mulleres  e tecelás, labor que compaxinaban con outros oficios. A Sra.Clemencia co traballo na terra ao xornal “ eu cando andaba ao xornal era coma un home rozando e cavando. Agora, tamén o era comendo na carne” e  a Sra.María de Rosa co de taberneira.

Clemencia aprendeu a tecer de rapaza. Farta de ver como o oficio de tecelá cada vez lle daba menos cartos, decidiu botarse a facer pieites. Seu pai fora carpinteiro e partes do oficio non lle eran de todo alleas “ ai  os pieites lévanche o seu traballo”. Facía neles mentres andaba cunha cuxa a pacer pola corda “ labraba as pughas cunha navalla vella de facer a barba  ben moída, e despois íbao armando así prendido debaixo do brazo,ves?”. Se o pieite era da estopa leváballe o día, do lenzo día e medio. Despois ensinoullos a facer a María. Seguir lendo “As tecedeiras do Añón”

Picote

“ Este picote foi moi ben arcadiño, e que  se non se arca así co dedo, non sabes, non é picote.Canto me ten tapado a min este mandiliño por eses montes arriba.A prenda de máis valía que eu teño é este mandil.Tecéramo miña madriña.”

Urdime Liño ( un cabo) ou algodón
Trama Lá dun cabo ( varias cores)
Ancho De 70 cm ata 86cm.
Acabado Abatanado ou sen bater
Densidade Urdido de 5 a 6  fíos/cm. Trama 14-16 fíos/cm
Ligamento Pano chan con efecto de trama

 O picote é un tecido denso, quente e practicamente impermeable.Cando a choiva o molla aínda tupe máis, e os mandiles de botar ao lombo-lellos, leras, leñas,…_poden andar á auga un día enteiro sen que os pase.

Tecemos varios panos en diferentes densidades e anchos en función das pezas que se vaian fabricar.