Picote

“ Este picote foi moi ben arcadiño, e que  se non se arca así co dedo, non sabes, non é picote.Canto me ten tapado a min este mandiliño por eses montes arriba.A prenda de máis valía que eu teño é este mandil.Tecéramo miña madriña.”

Urdime Liño ( un cabo) ou algodón
Trama Lá dun cabo ( varias cores)
Ancho De 70 cm ata 86cm.
Acabado Abatanado ou sen bater
Densidade Urdido de 5 a 6  fíos/cm. Trama 14-16 fíos/cm
Ligamento Pano chan con efecto de trama

 O picote é un tecido denso, quente e practicamente impermeable.Cando a choiva o molla aínda tupe máis, e os mandiles de botar ao lombo-lellos, leras, leñas,…_poden andar á auga un día enteiro sen que os pase.

Tecemos varios panos en diferentes densidades e anchos en función das pezas que se vaian fabricar.

A tecedeira mestra

A Sra. Dolores  é o eixe sobre o que anda unha casa  “Miren pasen por aquí. Ela cóstalle andar, non saben, xa ten 95 anos”. Sentada detrás da cociña de ferro, atopámola lendo envolta naquela luz primaveral que o sol lle troca polo seu sorriso e que entra ás carreiras pola xanela que ten ás costas.

20160328_190018

 De nena pasou a guerra. Seguir lendo “A tecedeira mestra”

O aterciopelado

img_20160816_1851251Na cerna dunha montaña hai unha aldea, e na aldea unha casa, na casa una arca e na arca un tesouro : o tecido aterciopelado ”mentres haxa arcas aínda hai quen dea razón das cousas”.

En Galiza teceuse o terciopelo en zonas moi concretas. Aínda que é un tecido facilmente confundible coa felpa cortada ou levante espeso, moi pouco teñen que ver.

Unha das zonas nas que se teceu son as terras nas que se unen os concellos de Viana do Bolo, Vilariño de Conso e A Veiga. Na súa procura calquera se pode sentir un Indiana Jones do tecido, xa que é un pano que se deixou de facer hai moito tempo “ si, a mamá teceu muito diso si, eu non, eu sei o que é de verllo tecer a ela, si…..mira ti onde vai iso, que xa eu vou facer 84 anos i era unha rapaza”. Aínda así, din que quen busca sempre atopa, e os que atopamos agradedecemos a mancheas a quen quixo e gardou tesouros caseños nas arcas perdidas “ miren xa vou eu con ustedes preguntar alí a unha casa. Eu ben sei que cando unha vai a algún sitio a que lle dean razón das cousas sempre fai falta quen axude”. Seguir lendo “O aterciopelado”

Tecido Bergantiñán

IMG-20160714-WA0000

En Bergantiños, o mesmo que noutras zonas de Galiza, tecéronse diversidade de panos para cubrir as diferentes necesidades que podía ter unha casa. Pero se hai algo que identifique e diferencie o tecido desta zona do do resto do país foi a maestría que as súas tecelanas tiveron para labrar na brancura texturas e sombras.

 A tía Carmela das Maroas xa nos daba conta do seu saber hai alomenos uns 30 anos “ si, técese coas tres premedeiras.  Pra iso tes estes tres lizos. O de diante é o caporal, e leva o doble de cadeas cós outros. É o que manda”. Seguir lendo “Tecido Bergantiñán”

Lizos

IMG-20160609-WA0003
Feitura de lizos no banco

Os lizos son a alma do tear. Gobernados polas premedeiras pintan debuxos e filigranas nos tecidos, en función dos enfiados que se fagan neles.

Tecen melodías  seguindo una partitura que se non se toca  ao milímetro fai que a  obra quede chea de faltas “ aquí haiche que estar moi presente. Mira que se che parte una cadea, ou enfiaches mal e non te das conta, levas una falta e derramóuseche a obra ”.

 Cada lizo está formado por un conxunto de cadeas  cun ollal polo que pasan os fíos da urdime. O conxunto de cadeas vai suxeito a dúas varas de madeira: a superior da que se colgan os lizos das roldanas do tear  e a inferior que conecta cada lizo coa súa premedeira. O xogo que fan os diferentes lizos ao pisar as premedeiras, fai que os fíos da urdime se entrecrucen e abran para pasar a lanzadeira co fío da trama. As múltiples combinacións de subidas e baixadas de cada un dos lizos e o número deles, é o que da lugar aos diferentes tipos de tecidos ou ligamentos. Seguir lendo “Lizos”

Tecedeira de xardíns

DSCN5671

A Sr.Mercedes casou na aldea de Negreiros. Foi para unha casa na que había dous teares en funcionamento, o que  non lle era descoñecido xa que na que ela se criara tamén había un.

As que tecían na casa eran súas cuñadas, si ben ela seguiu tecendo cando estas deixaron de facelo “ ai ti vai pro tear se queres,pero a min non me dighas dir, nin que che vaia axudar a urdir nin a nada” dicíalle unha delas.

Seguir lendo “Tecedeira de xardíns”

Lenzo

“ Fiei o liño pra unha tea de lenzo de vinte varas, para levala cando casei. Aínda a teño enteira e fai disto 52 anos. Gústame vela así, non che sei,….sempre me dou lástima cortala”.

Urdime Liño un cabo
Trama Liño un cabo
Ancho 68 cm
Acabado Lavado
Densidade Urdido 17 fíos/cm. Trama 15 fíos/cm.
Ligamento Pano chan

Candil

Cando llo ensinamos á Sra. Dolores de Cortés, nada máis velo de lonxe dixo:

-Ese é o candil.

Imos polo bo camiño, pensamos nos.

 

 

Urdime Liño ( un cabo)
Trama Lá dun cabo negra e vermella
Ancho 79 cm.
Acabado Abatanado ou sen bater
Densidade Urdido 9 fíos/cm. Trama 11-12 fíos/cm.
Ligamento Pano chan con efecto de trama

Burel, xerga, saial*

“Desta mesma tea, así da cor das cereixas, tiña mi madre un refaixo. Aínda parece que a estou vendo chegar da feira”.

 

Urdime Estame lá dun cabo negro/ vermello. Lá cor natural fiada á man.
Trama Lá dun cabo negra/ vermella.La cor natural fiada á man.
Ancho 72cm. (pano chan)/ 65cm. (estameña)
Acabado Abatanado
Densidade Urdido 10 fíos/cm. Trama 9 fíos/cm (pano chan).Urdido 11 fíos/cm. Trama 10 fíos/cm (estameña).
Ligamento Pano chan e estameña.

 

*Tecemos dous panos dentro deste xénero. Xerga, burel e saial son os distintos nomes que lle coñecemos ó pano urdido e tapado con lá con ligamento de pano chan e abatanado. Descoñecemos o nome que recibe o mesmo pano tecido en ligamento de estameña (sarga) que se usaba nos refaixos de volta na provincia de Ourense.

Tecedeira dos amores

A Sra. Celia foi aprender a  tecer de moi nova “ e tería uns 16 anos”, á casa da Sra. Preciosa a Quintillán “ non che era eu sola. Eramos unhas catro ou cinco aprendendo, e viviamos alí. Teciamos de noite, meu fillo. De día había que traballar para a casa : ir ó toxo, atender a facenda,…”.

Aínda pagando a aprendizaxe con traballo conta que levaba parte da comida da súa casa “cando se facía o caldo cada unha botaba a súa carne. Eu viña á casa cada mes ou así, buscar unha bola de pan e algo de carne”.

 Ao pouco de rematar a súa aprendizaxe a Sra. Celia xunto coa súa mestra a Sra. Preciosa e algunhas mozas máis, capitaneadas polo entón alcalde do seu concello, participaron na Feira Internacional del Campo de Madrid aproximadamente nos anos 50, levando con elas no coche de liña o tear e o liño para ensinar todo o proceso “ estivémosche alí dous meses, con todo pagado e ganando dúas pesetas ó día”. Seguir lendo “Tecedeira dos amores”